Przełom na polskim rynku pracy. Znana marka przejęta przez giganta
Akcje Żabka runęły! Japończycy wycofują się z Polski. Rozmowy o przejęciu zakończone fiaskiem
Kurs euro zawróci przez ceny ropy i gazu? Eksperci zalecają ostrożność
Chaos na GPW. UOKiK uderza w Columbus Energy! Spółka miała oszukiwać klientów
Akcje konkurenta CD Projekt odmienią GPW? Rekomendacje giełdowe wskazują na jeden kierunek
Rating to nie przepowiednia, ale sugestia. Czasami taka sugestia wystarczy, aby zmienić zachowanie inwestorów, banków i rządów. W efekcie rynki zaczynają grać pod scenariusz, który jeszcze się nie wydarzył.
Piątek, 5 sierpnia 2011 roku. Amerykańskie giełdy właśnie zamknęły handel, a świat finansów dostał wiadomość, która wstrząsnęła rynkami.
Źródło: spglobal.com
Agencja Standard & Poor’s obniża rating Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy w historii. Z najwyższego możliwego poziomu AAA na AA+. Powód? Brak porozumienia w Kongresie co do ograniczenia długu i coraz głębszy polityczny podział w Waszyngtonie. W komunikacie napisano, że to właśnie ta polaryzacja podważa wiarę w zdolność USA do stabilnego zarządzania finansami. Decyzja została ogłoszona w piątkowy wieczór, więc inwestorzy przez cały weekend żyli tylko tym tematem. Z kolei w mediach ciągle pojawiały się nagłówki o „symbolicznym ciosie w wiarygodność Ameryki” i „końcu epoki bezwarunkowego zaufania do długu USA”.
Kiedy w poniedziałek, 8 sierpnia, rynki w końcu się otworzyły emocje eksplodowały. Azja zaczęła dzień falą wyprzedaży. Japoński Nikkei poleciał w dół o 2%, a chiński Shanghai Composite stracił ponad 3%. Europa też nie miała powodów do radości. Otwarcie na czerwono, a w południe główne indeksy w Niemczech, Francji i Wielkiej Brytanii były już 4–5% pod kreską. Ale prawdziwy wstrząs miał dopiero nadejść. O 15:30 naszego czasu otwiera się Wall Street.
Od pierwszych minut handlu widać było jedno – inwestorzy rzucili się do panicznej wyprzedaży. Indeks S&P 500 runął o dokładnie 6,66%, czyli o 79,92 punktu. Dow Jones Industrial Average stracił 634 punkty, co oznacza spadek o 5,55%, a Nasdaq poleciał w dół o prawie 7%. Co ciekawe, spadły dosłownie wszystkie spółki z indeksu S&P 500.
Źródło: fa-mag.com
Media finansowe, takie jak Bloomberg i Reuters pisały o „powszechnej panice” i „ucieczce z akcji na niespotykaną skalę”. Efekt? W ciągu jednego dnia z globalnych rynków akcji zniknęło około 2,5 biliona dolarów.
To, co się wtedy działo było pełne paradoksów. Bo mimo obniżki ratingu, inwestorzy wcale nie uciekali od amerykańskiego długu. Wręcz przeciwnie, rentowność 10-letnich obligacji skarbowych spadła z 2,56% do 2,34%. W całej tej panice kapitał płynął właśnie do treasuries, które wciąż uchodzą za najbezpieczniejsze aktywo na świecie.
W tym samym czasie eksplodował tzw. indeks strachu – VIX. W ciągu jednego dnia poszybował do 48 punktów, czyli najwyższego poziomu od kryzysu finansowego w 2008 roku. Z kolei na rynku surowców panował kompletny chaos. Z jednej strony złoto biło rekordy, bo cena przekroczyła 1700 dolarów za uncję, ale z drugiej ropa spadła o 6%, a miedź o 8%.
Źródło: janushenderson.com
We wtorek, 9 sierpnia, sytuacja zaczęła się w końcu uspokajać. Rezerwa Federalna zebrała się na nadzwyczajnym posiedzeniu i ogłosiła, że utrzyma stopy procentowe „na wyjątkowo niskim poziomie co najmniej do połowy 2013 roku”. Ten jeden komunikat wystarczył, aby rynek chociaż na chwilę złapał oddech. Inwestorzy wrócili do gry, a indeksy poszły w górę o 4–5%.
Jednak pomimo tego chwilowego spokoju, poniedziałkowy wstrząs na długo zostawił po sobie ślad. Wystarczyło kilka dni, aby świat zobaczył jak potężne mogą być słowa: „S&P obniża rating USA.” Jedno zdanie uruchomiło lawinę, a trzy litery „AAA” utraciły całą swoją aurę bezpieczeństwa.
W świecie finansów zaufanie to podstawa. Każda firma albo państwo, które chce pozyskać kapitał i każdy inwestor, który chce go gdzieś ulokować, potrzebują jednego - obiektywnej oceny, czy ktoś na pewno spłaci swój dług. I właśnie tutaj do gry wchodzą ratingi kredytowe. To one pokazują, kto jest wiarygodny, a kto niesie ze sobą większe ryzyko. Mają też ogromny wpływ na to, kto dostanie finansowanie, na jakich warunkach i ile będzie ono kosztować.
Dla firm dobry rating kredytowy to przepustka do taniego kapitału. Im wyższy, tym lepiej, bo wtedy banki i inwestorzy chętniej pożyczają pieniądze. Weźmy na przykład emisję obligacji. Im wyższy rating, tym niższe odsetki trzeba płacić inwestorom. To z kolei bezpośrednio przekłada się na wyniki finansowe. Oczywiście działa to w dwie strony. Jeśli rating spada, to koszty finansowania rosną, a droga do nowych inwestycji staje się o trudniejsza.
Ale wpływ ratingu nie kończy się tylko na kwestii finansowania. Dobra lub zła ocena potrafi zmienić sposób, w jaki inwestorzy patrzą na daną spółkę, czy ufają jej dostawcy lub klienci. Rating staje się więc częścią reputacji spółki. Dlatego często jest też brany pod uwagę przy decyzjach strategicznych takich jak fuzje i przejęcia.
Każdy rating to po prostu zestaw liter, który mówi inwestorom z jakim ryzykiem mają do czynienia. Najwyższa ocena, czyli AAA oznacza niemal zerowe ryzyko niewypłacalności. AA i A to wciąż wysoka jakość, ale już z lekkim ryzykiem. Natomiast B i C uznawane są już za spekulacyjne. Trzeba jednak pamiętać, że ratingi to nie porady inwestycyjne. To po prostu ocena, czy dany kraj lub spółka będzie w stanie spłacić swoje zobowiązania.
Źródło: wolfstreet.com
Agencji ratingowych jest naprawdę sporo, ale nad całym tym systemem czuwają trzy największe, znane jako „Wielka Trójka”: S&P Global Ratings, Moody’s Investors Service i Fitch Ratings. Razem odpowiadają za około 95% rynku ratingowego, a ich decyzje mają wręcz wagę urzędową. Są zapisane w regulacjach, dokumentach banków i funduszy inwestycyjnych.
Źródło: substackcdn.com
Pierwsza z nich, Standard & Poor’s to jedna z najstarszych agencji ratingowych na świecie. Od 1941 roku ocenia wiarygodność kredytową firm i rządów, a dziś jest również znana jako dostawca danych i twórca indeksów giełdowych.
S&P używa dziesięciostopniowej skali ratingów, gdzie stosuje oznaczenia od „AAA” po „D”. Oceny między „AA” a „CCC” mogą być dodatkowo modyfikowane plusem lub minusem, żeby dokładniej określić pozycję w danej kategorii. Ratingi od „AAA” do „BBB-” oznaczają tzw. investment grade, czyli dług, który prawdopodobnie zostanie spłacony w całości i na czas. Z kolei wszystko od „BB+” do „D” to już tzw. rating spekulacyjny.
Źródło: spglobal.com
Kolejna agencja z Wielkiej Trójki to Moody’s. Powstała w 1909 roku i do dziś pomaga inwestorom oceniać ryzyko związane z obligacjami spółek i rządów. Moody’s prowadzi też różne badania rynkowe we współpracy zarówno z dużymi korporacjami, jak i samorządami. Dzięki temu agencja nie tylko wystawia ratingi, ale też pokazuje, jak naprawdę funkcjonuje globalny rynek długu. Jej system ratingowy jest nieco inny niż u konkurentów, bo każda z kategorii ma jeszcze swoje numery - od 1 do 3. „1” oznacza górną granicę danej kategorii ratingowej, a „3” dolną.
Źródło: inquirer.net
Ostatnim filarem Wielkiej Trójki jest Fitch. Co prawda ma tylko 15 % udziału na rynku ratingowym, ale jej wpływ na świat finansów jest nie do przecenienia. Powstała w 1923 roku, a dziś działa w dwóch globalnych centrach - w Nowym Jorku i w Londynie. Agencja analizuje zadłużenie oraz to, jak bardzo jest ono wrażliwe na zmiany stóp procentowych. Z kolei przy ocenie długu państw bierze pod uwagę nie tylko liczby, ale też politykę i kondycję gospodarki.
Natomiast jeśli chodzi o kategorie ratingowe, to w 1924 roku Fitch wprowadziła system ocen od „AAA” do „D”, który stał się wzorem dla całej branży. Oceny od „AAA” do „BBB” to tzw. investment grade, z kolei od „BB” do „D” to już rating spekulacyjny.
Źródło: corporatefinanceinstitute.com
Co ciekawe, agencje przyznają nie tylko rating, ale również perspektywę. Dodatkowo, perspektywa mówi o przyszłości o wiele więcej niż sam rating. Bo o ile litera przy nazwie kraju czy spółki opisuje stan obecny, o tyle perspektywa sugeruje kierunek zmian w najbliższych 12–24 miesiącach. W praktyce to właśnie ona potrafi poruszyć rynkiem znacznie mocniej niż sam rating, bo działa jak ostrzeżenie.
Właśnie to mogliśmy niedawno zaobserwować w praktyce, kiedy 5 września Fitch ogłosił, że utrzymuje rating Polski na poziomie A–, ale zmienia jego perspektywę na negatywną. Przyczyną jest między innymi rosnący deficyt, który w ciągu dwóch lat może sięgnąć 6,7% PKB. Do tego dochodzą napięcia polityczne i brak spójnej strategii fiskalnej przed kolejnymi wyborami parlamentarnymi w 2027 roku.
Źródło: fitchratings.com
Decyzja agencji Fitch szybko znalazła też odzwierciedlenie na rynku długu. 10 września, podczas aukcji sprzedaży obligacji, Ministerstwo Finansów sprzedało papiery o 17 % mniej od maksymalnej zaplanowanej kwoty. Co więcej, popyt przewyższył sprzedaż tylko o 12,7 %, a to najniższy poziom od listopada 2024 roku.
Źródło: bankier.pl
Agencje stosują trzy podstawowe perspektywy. „Pozytywna” oznacza, że rośnie szansa na podwyżkę ratingu. Najczęściej dzięki poprawie finansów publicznych, mocniejszemu wzrostowi gospodarczemu lub skutecznej polityce fiskalnej. „Stabilna” sugeruje, że w najbliższym czasie ocena raczej się nie zmieni. Natomiast „negatywna” to sygnał, że ryzyko obniżki jest większe niż szansa utrzymania dotychczasowego ratingu. I choć sama zmiana perspektywy nie jest jeszcze wyrokiem, to czasem wystarczy, aby rynki zareagowały.
Dlaczego tak się dzieje? Bo perspektywa wpływa przede wszystkim na oczekiwania. Rynek zakłada, że rating może spaść, więc inwestorzy wolą sprzedać obligacje wcześniej (czyli zanim faktycznie dojdzie do obniżki). W efekcie rentowności rosną, a koszt długu dla emitenta idzie w górę. To trochę paradoks, bo sam rating formalnie się nie zmienia, ale sytuacja dłużnika nagle wygląda gorzej. A to wszystko dlatego, że agencja zasugerowała możliwy problem w przyszłości.
Oczywiście decyzje agencji ratingowych bezpośrednio przekładają się na sytuację na rynkach. Widać to chociażby na przykładzie tzw. credit spreadu, czyli różnicy w oprocentowaniu obligacji emitowanych przez kraj o niższym ratingu vs kraju o wyższym ratingu. Jeśli zaufanie do danego państwa spada, to inwestorzy żądają większej premii za ryzyko. Dlatego kiedy rating idzie w dół (lub perspektywa się pogarsza), to spread zwykle rośnie. Z kolei wyższe oprocentowanie, oznacza wyższy koszt finansowania długu.
Bardzo dobrze pokazuje to ostatnia sytuacja we Francji. Po wrześniowej obniżce ratingu przez Fitch, spread między francuskimi a niemieckimi 10-letnimi obligacjami wzrósł z 45 do 65 punktów bazowych w kilka dni. Jak podaje Bloomberg Markets, rentowność francuskiego długu przekroczyła wtedy 3,6%, co było najwyższym poziomem od 2022 roku.
Z kolei pozytywne decyzje agencji ratingowych działają w drugą stronę. To akurat dobrze widać na przykładzie Portugalii. We wrześniu Fitch podwyższył rating państwa z ,,A-” do ,,A”, wskazując na szybki spadek długu publicznego i silny bilans zewnętrzny (czyli to, że Portugalia więcej zarabia na eksporcie niż wydaje na imporcie). Agencja w swoim komunikacie podkreśliła, że kraj, który jeszcze dziesięć lat temu był symbolem kryzysu zadłużeniowego, dziś stał się przykładem odpowiedzialnej polityki fiskalnej. W efekcie rentowności obligacji spadły do 2,45%, a różnica wobec niemieckich Bundów (czyli spread) zmniejszyła się o 20 punktów bazowych.
Na tle tych ostatnich decyzji widać także nowy trend. Okazuje się, że przy ocenie ryzyka agencje ratingowe coraz częściej zwracają uwagę na czynniki ESG (czyli kwestie środowiskowe, społeczne i dotyczące ładu korporacyjnego). Jak podkreślił Europejski Bank Centralny na swoim blogu: „czynniki środowiskowe i społeczne stopniowo przestają być dodatkiem, a stają się integralną częścią analizy ryzyka”. To ogromna zmiana w podejściu. Bo w przyszłości ratingi będą odzwierciedlać nie tylko to, jak silna jest gospodarka, ale też czy odpowiedzialnie funkcjonuje.
I choć ratingi wydają się dziś oczywistością, to historia pokazała, że same agencje potrafią się mylić w spektakularny sposób. Kilka lat przed kryzysem w 2008 roku agencje ratingowe przyznawały najwyższe oceny („AAA”) nawet papierom opartym na ryzykownych kredytach hipotecznych. Były to głównie produkty RMBS i CDO. Instrumenty zbudowane z tzw. kredytów „sub-prime”, które udzielano osobom o bardzo niskiej zdolności kredytowej.
Źródło: theerrantmuse.wordpress.com
Według analiz World Economic Forum i NBER, agencje nie nadążały z aktualizowaniem ocen, mimo że sytuacja na rynku kredytów pogarszała się dosłownie z miesiąca na miesiąc. Co to oznaczało w praktyce? Ich ratingi sprawiały, że banki i fundusze mogły kupować te papiery jako „bezpieczne” aktywa. Jednak w rzeczywistości były to tykające bomby, które wyglądały na bezpieczne tylko na papierze.
Dlatego kiedy pękła bańka na rynku nieruchomości, wszystko się posypało. Agencje ratingowe wpadły w panikę i zaczęły gwałtownie obniżać swoje oceny. Nagle instrumenty finansowe, które miały być synonimem bezpieczeństwa, okazały się nic niewarte. To z kolei wywołało lawinę: masową wyprzedaż aktywów, upadające banki i akcje ratunkowe na gigantyczną skalę. Międzynarodowy Fundusz Walutowy napisał później wprost: ,,Agencje zignorowały wszystkie ostrzeżenia i zareagowały, gdy było już za późno. A co najgorsze, cały system sprzyjał temu optymizmowi. Bo im więcej ratingów wystawiały, tym większe miały zyski”.
Ale błędy agencji ratingowych nie zaczęły się wraz z kryzysem finansowym. Już wcześniej pojawiały się spektakularne wpadki. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest upadek Enronu w 2001 roku. Firma przez lata uchodziła za wzór innowacyjności i sukcesu. Tymczasem w jej sprawozdaniach finansowych roiło się od manipulacji i kreatywnej księgowości. Mimo to, jeszcze na cztery dni przed ogłoszeniem bankructwa, agencje ratingowe utrzymywały rating inwestycyjny.
Źródło: carllevincenter.org
To pokazuje, że problem nie dotyczył tylko złożonych instrumentów jak CDO. Nawet w przypadku zwykłych spółek, gdzie dane były jawne, agencje nie dostrzegły ryzyka. A inwestorzy, którzy zaufali ich ocenom, zostali po prostu z niczym.
Podobny scenariusz powtórzył się w 2010 roku, kiedy Grecja zmagała się z kryzysem zadłużeniowym. Jednak tym razem zarzuty wobec agencji ratingowych były inne niż wcześniej. Nie chodziło o to, że były zbyt optymistyczne, tylko że zareagowały zbyt późno.
Rynek już od jakiegoś czasu wysyłał sygnały ostrzegawcze. Rentowności greckich obligacji szybowały w górę, a koszt ubezpieczenia długu (instrumenty CDS) pokazywał, że inwestorzy przestają wierzyć w wypłacalność kraju. Mimo to agencje długo trzymały się relatywnie wysokich ratingów. Dopiero, gdy Grecja faktycznie straciła dostęp do finansowania i musiała prosić o pomoc Unię Europejską i Międzynarodowy Fundusz Walutowy, ratingi zaczęły spadać. Dla wielu ekonomistów był to dowód, że agencje nie przewidują kryzysów. One jedynie potwierdzają to, co rynek już zdyskontował. Zamiast ostrzegać, reagują po fakcie.
Źródło: financialpost.com
Większość problemów agencji ratingowych sprowadza się do jednego – konfliktu interesów. W teorii agencja ma być niezależna i obiektywna, ale w praktyce to nie inwestor płaci za rating, tylko emitent. Czyli firma albo państwo, które potrzebuje dobrej oceny.
Ten model nazywa się „issuer pays”, czyli dosłownie: „płaci emitent”. I właśnie tutaj zaczyna się cały problem. Bo jeśli jedna agencja odmówi wystawienia korzystnej oceny, emitent może po prostu zwrócić się do konkurencji. Tak rodzi się tzw. „rating shopping”. Czyli wybieranie agencji, która jest bardziej skłonna dać dobry rating.
Według badań Niemieckiego Instytutu ds. Międzynarodowych i Bezpieczeństwa (SWP), taka rywalizacja o klientów prowadzi do łagodzenia standardów. Agencje tracą niezależność, a ich oceny stają się coraz mniej obiektywne. W efekcie inwestorzy dostają ratingi, które dobrze wyglądają, ale mają niewiele wspólnego z prawdą.
Co prawda wszystko to brzmi jak mocny akt oskarżenia wobec agencji, ale jednocześnie rodzi się też pytanie, czy w ogóle warto przejmować się decyzjami agencji z perspektywy inwestora giełdowego? Czy zmiana ratingu potrafi wywołać ruch na akcjach, czy raczej jest tylko szumem informacyjnym? Właśnie dlatego Badacze z Ca’ Foscari University w Wenecji i Politechniki Marche postanowili sprawdzić, czy zmiany ratingów od Moody’s i S&P wpływają na zachowanie cen akcji w krótkim terminie.
W tym celu wzięli dane z trzech dużych giełd (DAX, FTSE100 i Nikkei225) oraz 149 przypadków ogłoszeń ratingów z lat 2016–2021. Dla każdego ratingu porównali, jak zachowywały się akcje kilka dni przed ogłoszeniem i kilka dni po. Zrobili prosty test: czy średnia stopa zwrotu po ratingu różni się od tej sprzed ratingu na tyle mocno, że nie można tego uznać za przypadek (t-test, p < 0,05). Jeśli różnica była istotna statystycznie, rating uznawano za taki, który „ruszył” rynkiem.
Koniec końców okazało się, że spośród 149 ratingów tylko 8 (czyli około 5,3%) wywołało istotną zmianę zachowania cen akcji. Czyli taką, której nie dało się uznać za losową. A to pokazuje, że ratingi w większości przypadków nie mają realnej siły poruszania rynkiem akcji.
Kolejnych ciekawych informacji dostarcza badanie przeprowadzone przez amerykańskich ekonomistów, które zostało opublikowane w czasopiśmie Journal of Financial Services Research. Celem ich pracy było przeanalizowanie jak zachowują się ceny akcji w momencie ogłoszenia ratingu i czy przypadkiem ktoś nie wykorzystuje na tej informacji, zanim zostanie opublikowana.
Żeby to sprawdzić, zebrali wszystkie zmiany ratingów z lat 2001–2017. Wyszło im ponad 9000 decyzji. Około 4700 od S&P, 3400 od Moody’s i 1100 od Fitch. Analizowali wyłącznie amerykański rynek akcji, bo tylko tam mieli dostęp do bardzo dokładnych danych intraday z systemu NYSE TAQ. To dzięki niemu zarejestrowana jest każda transakcja i każdy tick na giełdach NYSE i NASDAQ. W rezultacie, mogli zestawić moment ogłoszenia ratingu z zachowaniem kursu dosłownie minuta po minucie.
Metodologia badania była następująca. Najpierw sprawdzali, czy wokół ogłoszenia pojawiły się inne newsy o spółce. Jeśli tak, takie przypadki wyrzucali z próby, żeby ocenić czysty wpływ ratingu. Potem podzielili czas na trzy okna: kilka dni przed ratingiem, ostatnie 48 godzin przed ogłoszeniem i dwie godziny po publikacji. W każdym z nich analizowali, jak zmieniała się cena akcji i jaki był balans zakupów i sprzedaży. Osobno dla inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych.
I co się okazało? Po pierwsze, sama publikacja ratingu rusza ceną akcji bardzo słabo. W ciągu dwóch godzin po ogłoszeniu obniżki kurs spadał średnio o 0,6–0,9%, a po podwyżkach rósł zaledwie o jakieś 0,1–0,2%. Po drugie, największe ruchy dzieją się nie po ogłoszeniu, ale na 48 godzin przed. Dla obniżek ratingów kursy spółek spadały już wcześniej o około 1–1,5%, a dla podwyżek rosły o 0,3–0,4%.
Ekonomiści poszli więc krok dalej i sprawdzili, kto właściwie handluje przed publikacją ratingu. Okazało się, że w tych dwóch dniach przed obniżką to instytucje finansowe masowo sprzedają akcje, podczas gdy inwestorzy indywidualni praktycznie niczego nie podejrzewają.
Ostateczny wniosek jest więc prosty. Sam moment ogłoszenia ratingu ma minimalny wpływ na cenę akcji, a największe ruchy mają miejsce do 48 godzin przed ogłoszeniem, głównie przy obniżkach.
Komentarze
Sortuj według: Najistotniejsze
6 miesięcy temu
I was a scam victim, I lost a lot of money up to $170,000 I would like to express my gratitude to Innovations recovery Analyst for their exceptional assistance in recovering my funds from a forex broker. Their expertise and professionalism in navigating the complex process were truly commendable. Through their guidance and relentless efforts, I was able to successfully recover my funds of $170,000, providing me with much-needed relief. I highly recommend them on - INNOVATIONSANALYST@ GMAIL. COM or WhatsApp + 1 424 285 0682 to anyone facing similar challenges, as their dedication and commitment to helping clients are truly impressive. Grateful for their invaluable support in resolving this matter.