Przyspieszenie wzrostu inwestycji przedsiębiorstw odnotowano we wszystkich głównych kategoriach, "budynki i budowle” (3,6% r/r w IV kw. wobec 1,2% w III kw.), "maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia” (8,1% wobec 3,1%) oraz "środki transportu” (29,5% wobec 5,6%), przy czym dwie ostatnie kategorie miały największe (i zbliżone do siebie) kontrybucje do wzrostu inwestycji ogółem w IV kw.
Z szerokim wzrostem inwestycji w ujęciu realnym mieliśmy do czynienia również w podziale uwzględniającym formy własności przedsiębiorstw. Zgodnie z danymi PONT Info, w cenach stałych przyspieszenie wzrostu inwestycji odnotowano zarówno w przypadku inwestycji przedsiębiorstw o dominującym udziale sektora publicznego (9,3% w IV kw. wobec 7,0% w III kw.), firmach prywatnych krajowych (13,1% wobec 1,9 ), podczas gdy w firmach prywatnych zagranicznych dynamika inwestycji lekko obniżyła się (4,8% wobec 5,5%).
Warto zwrócić uwagę, że inwestycje firm we wszystkich trzech segmentach były wspierane w 2025 r. przez efekty niskiej bazy z 2024 r., co było częściowo powiązane z obniżoną absorbcją środków unijnych pomiędzy perspektywami finansowymi 2014-2020 i 2021-2027. Efekty te wygasną już w dużej mierze w I kw. 2026 r., co będzie czynnikiem ograniczającym wzrost inwestycji.
Uważamy, że ważnym czynnikiem ograniczającym aktywność inwestycyjną firm pozostaje niskie wykorzystanie mocy wytwórczych. Wsparcie dla takiej oceny stanowią dane GUS, zgodnie z którymi odsezonowane wykorzystanie mocy wytwórczych w przetwórstwie kształtowało się na relatywnie stabilnym poziomie ok. 78% od połowy 2022 r. (dla porównania, przed wybuchem pandemii było to 80,7%). Oznacza to, że firmy nie zderzają się z barierą w postaci wysokiego stopnia wykorzystania mocy wytwórczych, która w przeszłości była głównym czynnikiem skłaniającym firmy do zwiększenia nakładów inwestycyjnych (tj. ukierunkowanych zazwyczaj na zwiększenie potencjału wytwórczego).
Należy jednak podkreślić, że zmiana wykorzystania mocy produkcyjnych ma mniejsze znaczenie dla kształtowania się nakładów przedsiębiorstw mających na celu modernizację istniejących środków trwałych. Zgodnie z danymi o wartości kosztorysowej inwestycji rozpoczętych, modernizacja środków trwałych stanowiła w II poł. 2025 r. 58% wszystkich inwestycji i był to największy udział odnotowany w historii dostępnych danych (tj. od 2009 r.). Łączna wartość kosztorysowa inwestycji rozpoczętych to inaczej wartość nakładów na środki trwałe rozpoczynanych w okresie sprawozdawczym wynikająca z dokumentacji projektowo-kosztorysowej.
Wskaźnik ten sygnalizuje z wyprzedzeniem ok. 2–3 kwartałów trendy w inwestycjach rzeczywiście realizowanych przez firmy. Takie tendencje są spójne z wynikami badania koniunktury wśród przedsiębiorstw opublikowanymi przez NBP w lipcu ub. r., zgodnie z którymi 60% przedsiębiorstw odczuwało wówczas potrzebę wprowadzenia innowacji lub unowocześnienia technologii i metod produkcji swoich firm i trzy czwarte z nich planowało podjąć takie działania.
Co więcej, ponad jedna trzecia przedsiębiorców (36%) zamierzała w najbliższej przyszłości zwiększyć skalę robotyzacji/automatyzacji pracy. Uważamy, że proces ten będzie kontynuowany w średnim okresie. Będzie on wspierany przez rosnącą presję konkurencyjną ze strony producentów z Chin oraz innych gospodarek azjatyckich, która wymusza na krajowych firmach poprawę efektywności kosztowej i jakościowej.
Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym modernizacji parku maszynowego oraz automatyzacji procesów produkcyjnych będzie utrzymujący się wzrost kosztów pracy, a także wysokie ceny energii i innych kosztów produkcji. W takich warunkach inwestycje ukierunkowane na zwiększenie produktywności, ograniczenie pracochłonności produkcji oraz poprawę efektywności energetycznej będą naszym zdaniem coraz ważniejszym elementem strategii przedsiębiorstw.
Inwestycje publiczne wypychają wzrost inwestycji prywatnych
Kolejnym czynnikiem wspierającym aktywność inwestycyjną przedsiębiorstw w kolejnych kwartałach będzie oczekiwany przez nas zwiększony napływ środków unijnych, który będzie dynamizował inwestycje publiczne (por. MAKROmapa z 27.04.2026). Zwiększenie tych inwestycji powinno przyczynić się do wzrostu nakładów na środki trwałe realizowanych przez przedsiębiorstwa prywatne powiązane z cyklem w inwestycjach publicznych.
Są to przede wszystkim: budownictwo, produkcja maszyn i urządzeń (m.in. narzędzia, urządzenia przemysłowe), produkcja urządzeń elektrycznych (np. kable, oświetlenie), branża chemiczna (np. farby, lakiery, kleje), produkcja wyrobów z metali (np. konstrukcje metalowe) oraz wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (np. asfalt, cement, gips).
Uważamy, że ożywienie inwestycji przedsiębiorstw związane ze zwiększeniem nakładów publicznych będzie najbardziej widoczne w wymienionych branżach, jednak nie ograniczy się ono wyłącznie do tych kategorii. W literaturze naukowej obecna jest teza, zgodnie z którą w gospodarkach rozwijających się zwiększenie inwestycji publicznych, poprzez „efekt wpychania” (crowding in), powoduje wzrost inwestycji prywatnych. W gospodarkach wschodzących, inwestycje publiczne mają charakter komplementarny do działalności inwestycyjnej przedsiębiorstw.
Wyższe zaangażowanie środków publicznych zwiększa również dostępność infrastruktury dla przedsiębiorstw, co podwyższa stopę zwrotu z inwestycji prywatnych i oddziałuje w kierunku wzrostu ich dynamiki. Warto zwrócić uwagę, że zgodnie z wynikami ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych, w I kw. 2026 r. banki złagodziły kryteria oraz warunki udzielania kredytów dla przedsiębiorstw, w tym m.in. obniżyły marże kredytowe i pozaodsetkowe koszty kredytu oraz wydłużyły maksymalny okres kredytowania. Jednocześnie w ostatnich miesiącach obserwujemy przyspieszenie wzrostu kredytu inwestycyjnego dla przedsiębiorstw.
Obecnie materializuje się ono głównie w segmencie małych i średnich przedsiębiorstw, ale dynamika kredytu dla dużych firm również kształtuje się w lekkim trendzie wzrostowym (por. wykres). Naszym zdaniem zwiększona akcja kredytowa będzie kolejnym czynnikiem sprzyjającym ożywieniu inwestycji przedsiębiorstw w najbliższych kwartałach.
Dane o inwestycjach przedsiębiorstw za I kw. poznamy dopiero pod koniec maja. Uważamy, że zasygnalizują one osłabienie aktywności inwestycyjnej firm, co będzie powiązane głównie z negatywnym wpływem niekorzystnych warunków meteorologicznych odnotowanych w styczniu i lutym.
Skala ożywienia inwestycji w II kw. też może być ograniczona z uwagi na pogorszenie klimatu inwestycyjnego związanego z niepewnością wokół konfliktu na Bliskim Wschodzie. Niemniej jednak w II poł. br. powinniśmy zaobserwować poprawę w tym zakresie.
Taka ocena jest spójna z wynikami badania koniunktury NBP (Szybki monitoring, kwiecień 2026 r.), zgodnie z którymi w I kw. obserwowano obniżenie planowanego w firmach wzrostu inwestycji w ciągu kwartału, podczas gdy poprawiły się prognozy wzrostu nakładów w perspektywie rocznej. Taki scenariusz jest spójny z naszą prognozą inwestycji ogółem, zgodnie z którą zwiększą się one o 7,4% w 2026 r. wobec wzrostu o 4,4% w 2025 r.
Komentarze
Sortuj według: Najistotniejsze
Nie ma jeszcze komentarzy. Skomentuj jako pierwszy i rozpocznij dyskusję