Słabnący eksport: handel zagraniczny Ukrainy w drugim roku wojny

Udostępnij

Spis treści

Niższy eksport
Wyższy import

Po wojennym załamaniu wymiany handlowej w 2022 r. (zob. Wojenny rok w handlu zagranicznym Ukrainy) Ukrainie udało się osiągnąć względną stabilizację w 2023 r. Eksport zmniejszył się wówczas o blisko 20%, ale wynikało to z niższych niż w poprzednim roku cen na światowych rynkach głównych produktów eksportowanych przez to państwo, przede wszystkim zbóż, a nie z mniejszej objętości zbytu. Jeśli nowy morski korytarz, uruchomiony w sierpniu 2023 r. z portów tzw. wielkiej Odessy, będzie dalej funkcjonował, to w najbliższych miesiącach można spodziewać się wzrostu sprzedaży zagranicznej. Powrót do przedwojennego poziomu wymiany handlowej będzie jednak możliwy dopiero po zakończeniu działań zbrojnych.

Niższy eksport

W 2023 r. Kijów sprzedał za granicę towary o wartości 36,2 mld dolarów – o 18,1% (8 mld dolarów) mniejszej niż w poprzednim roku. Tak duża redukcja eksportu to skutek zwłaszcza spadku cen ukraińskiej produkcji, gdyż wolumen sprzedaży nieznacznie wzrósł (o 0,6% – z 99,8 mln do 100,3 mln ton).

Podobnie jak w 2022 r. głównym jej kierunkiem pozostała Unia Europejska, na którą przypadło 65,6% eksportu. Za nią znalazły się państwa Bliskiego Wschodu (13,8%) i Azji Południowo-Wschodniej (10,5%).

Wykres 1. Porównanie eksportu towarów do poszczególnych regionów w 2022 i 2023 r.

Słabnący eksport: handel zagraniczny Ukrainy w drugim roku wojny - 1 ✕

Źródło: Państwowa Służba Celna Ukrainy.

Reklama

Polska utrzymała pozycję najważniejszego odbiorcy ukraińskich towarów na świecie, nawet mimo spadku importu o 28,6% – z 6,7 mld dolarów w 2022 r. do 4,8 mld w 2023 r. Jego główną przyczyną było wprowadzenie w kwietniu ub.r. zakazu sprzedaży niektórych gatunków zbóż i roślin oleistych. Do zmniejszenia ukraińskiej sprzedaży do Polski przyczynił się też rozpoczęty 6 listopada ub.r. protest polskich przewoźników na granicy, który znacznie spowolnił przepływ towarów.

Spadek eksportu dotyczył także pozostałych unijnych krajów sąsiedzkich i Bułgarii – państwa te również ograniczyły import produkcji rolnej z Ukrainy. Wyjątkiem wśród nich była Rumunia – wprowadzony przez siebie zakaz w tym zakresie zrekompensowała ona wzrostem zakupów ukraińskiego oleju słonecznikowego.

Wykres 2. Piętnastu największych odbiorców ukraińskich towarów w 2022 i 2023 r.

Słabnący eksport: handel zagraniczny Ukrainy w drugim roku wojny - 2 ✕

Źródło: Państwowa Służba Celna Ukrainy.

Reklama

Struktura towarowa ukraińskiego eksportu w 2023 r. nie zmieniła się istotnie w porównaniu z poprzednim rokiem. Dominującą pozycję utrzymał sektor rolno-spożywczy – przypadło nań 60,8% zbytu zagranicznego. Można zaobserwować dalszą redukcję znaczenia produkcji hutniczej (-35% r/r) oraz surowców mineralnych (-45,6% r/r), które przed wojną, razem z produktami rolnymi, były najważniejszymi towarami sprzedawanymi za granicę. Wyniki w tej dziedzinie mogą się jednak poprawić w najbliższych miesiącach w związku z uruchomieniem nowego korytarza czarnomorskiego. W odróżnieniu od funkcjonującej od sierpnia 2022 r. do lipca 2023 r. Czarnomorskiej Inicjatywy Zbożowej (zob. Rosyjska gra z Zachodem: Moskwa wycofuje się z umowy zbożowej) pozwala on na eksport nie tylko produkcji rolnej, lecz także wyrobów metalurgicznych i rud żelaza, które przed rosyjską agresją wysyłano głównie drogą morską (zob. Ukraina: sukces nowego korytarza czarnomorskiego).

Wykres 3. Porównanie eksportu w poszczególnych sektorach w 2022 i 2023 r.

Słabnący eksport: handel zagraniczny Ukrainy w drugim roku wojny - 3 ✕

Źródło: Państwowa Służba Celna Ukrainy.

Reklama

Głównymi towarami sprzedawanymi za granicę pozostały zboża (przede wszystkim kukurydza i pszenica), nasiona roślin oleistych (soja i rzepak) oraz olej słonecznikowy. W większości kategorii w 2023 r. wyeksportowano dobra o wartości niższej niż w poprzednim roku. Nie wynika to jednak ze spadku sprzedaży zagranicznej (np. wolumen eksportu kukurydzy w ub.r. był o 1,4 mln ton wyższy od tego w 2022 r.), tylko z niższych cen płodów rolnych na rynkach światowych. Notowania kukurydzy na giełdzie w Paryżu (Matif) przez większą część 2022 r. wynosiły ponad 300 euro za tonę, lecz od listopada 2022 r. i przez praktycznie cały 2023 r. systematycznie spadały, a pod jego koniec osiągnęły wartość ok. 200 euro. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku pszenicy.

Wykres 4. Porównanie 15 najważniejszych kategorii towarów w ukraińskim eksporcie w 2022 i 2023 r.

Słabnący eksport: handel zagraniczny Ukrainy w drugim roku wojny - 4 ✕

Źródło: Państwowa Służba Celna Ukrainy.

Reklama

Wyższy import

Wartość ukraińskiego importu towarów w 2023 r. wyniosła 63,5 mld dolarów, czyli o 14,4% więcej niż 2022 r. Ponad połowa sprowadzanej produkcji pochodziła z UE (53%), ważną rolę odegrały też państwa Azji Południowo-Wschodniej.

Wykres 5. Porównanie importu towarów z poszczególnych regionów w 2022 i 2023 r.

Słabnący eksport: handel zagraniczny Ukrainy w drugim roku wojny - 5 ✕

Źródło: Państwowa Służba Celna Ukrainy.

Reklama

Czytaj dalej na osw.waw.pl

Ośrodek Studiów Wschodnich

Ośrodek powstał w 1990 r. jako jednostka budżetowa administracji publicznej. Państwową osobą prawną stał się w roku 2012 na mocy ustawy z lipca 2011 r. Zgodnie z ustawą głównym zadaniem Ośrodka jest opracowywanie oraz udostępnianie organom władzy publicznej RP informacji o istotnych wydarzeniach i procesach politycznych, społecznych i gospodarczych w otoczeniu międzynarodowym Polski, przygotowywanie analiz, ekspertyz i studiów prognostycznych. Obecnie obszar naszych zainteresowań obejmuje Rosję, Kaukaz i Azję Środkową, Europę Środkową i Wschodnią, Bałkany, Niemcy, kraje nadbałtyckie (Skandynawię oraz Litwę, Łotwę i Estonię), Chiny, Turcję i Izrael. W Ośrodku pracuje na stałe kilkudziesięciu analityków. Podstawowa działalność Ośrodka jest w całości finansowana ze środków publicznych.