Przyjmijmy, że początkowo na rynku tym obowiązuje całkowity zakaz importu. W efekcie równowaga popytu i podaży wyznaczona jest przez punkt E*, przy produkcji na poziomie Q* i cenie w wysokości P*. Załóżmy teraz, że rynek ten całkowicie otwiera się na handel zagraniczny, a obowiązująca na rynku światowym cena (P1 na schemacie) towaru jest wyraźnie nisza niż w kraju.
W wyniku pojawienia się tańszego importu popyt rośnie do poziomu Qd, a wraz z nim także nadwyżka konsumenta (zaznaczona na schemacie zielonym kolorem) tj. różnica w kwocie jaką nabywcy gotowi są zapłacić za daną ilość towaru (cena jaką konsumenci gotowi są wydać wyznaczona jest przez krzywą popytu), a jaką faktycznie płacą. Nadwyżka ta stanowi źródło oszczędności dla konsumentów, które mogą oni spożytkować np. na zakupy innych towarów.
Należy jednak zauważyć, że część tej nadwyżki osiągana jest kosztem krajowych producentów (obszar zaznaczony jaśniejszym odcieniem). O ile w sytuacji wyjściowej wielkość ich produkcji wynosiła Q*, w momencie pojawienia się bardziej konkurencyjnego importu wolumen wytwarzania w kraju spada do poziomu Qa. Jednocześnie cena jaką otrzymują za swój towar spada do poziomu P1 z P*.
Co do zasady, teoria zakłada jednak, że nadwyżka osiągana przez konsumentów przewyższa straty krajowych producentów, co jest uznawane za argument przemawiający za liberalizacją handlu.
Co więc stanie na tym rynku, kiedy rząd zdecyduje się na wprowadzenia cła?
Co więc stanie na tym rynku, kiedy rząd zdecyduje się na wprowadzenia cła? Wywołany nim wzrost cen (do P2 z P1 ) spowoduje spadek popytu konsumentów (do Qc z Qd) I zmniejszenie się osiągniętej dzięki liberalizacji handlu nadwyżki. Na cle częściowo zyskają za to rodzimi producenci, których konkurencyjność zostanie w jakimś stopniu przywrócona (wzrost produkcji do Qb z Qa). Beneficjentem nowego stanu rzeczy będzie też oczywiście rząd, który osiągnie dodatkowe wpływy do budżetu z tytułu opłat celnych (zaznaczone na schemacie żółtym kolorem).
Co jednak kluczowe - "zyski" osiągnięte przez producentów i rząd nie skompensują w pełni strat poniesionych przez konsumentów. Patrząc więc z perspektywy wszystkich uczestniczących w życiu gospodarczym aktorów, nałożenie ceł skutkuje pojawieniem się zbędnych strat społecznych (zaznaczonych na schemacie kolorem jasno czerwonym).
Skoro na gruncie teorii wprowadzenie ceł wiąże się z pojawieniem strat społecznych, dlaczego tego typu restrykcje wciąż są rozważane? Wiąże się to z tym, że przedstawiony tu schemat jest pewnym uproszczeniem ilustrującym jedynie bezpośredni wpływ wprowadzenia ceł na wycinek gospodarki (pojedynczy rynek) i nie uwzględnia on wszystkich możliwych skutków, które mogą wystąpić w skali makro.
Przykładowo można wyobrazić sobie sytuację, w której mimo strat w konsumpcji wywołanych wzrostem cen, firmy i rząd korzystający na cłach zwiększają zatrudnienie i przeprowadzają inwestycje, które stają się silnym impulsem rozwojowym i wprowadzają gospodarkę na wyższą ścieżkę wzrostu.
Należy tu jednak podkreślić, że choć tego typu argumenty są często podnoszone przez entuzjastów działań protekcjonistycznych, to w literaturze zdecydowanie dominuje pogląd, iż wprowadzenie szeroko zakrojonych ceł obniża dobrostan społeczeństw.
Wydaje się jednak, że Donald Trump należy do osób mocno wierzących w korzyści płynące z ceł i w trakcie swojej drugiej kadencji może on prezentować jeszcze bardziej protekcjonistyczne stanowisko. W trakcie swoich wystąpień wskazywał on, że słowo cło jest jego ulubionym w słowniku. Zapowiadał on także nałożenie stawek celnych w wysokości 60% na import z Chin i 10-20% na zakup towarów z pozostałych kierunków (w tym UE27).
Przyjmując, iż faktycznie cła w takiej wysokości weszłyby w życie (choć uważamy, że będą one przedmiotem negocjacji z poszczególnymi krajami i ostatecznie ich poziom może być niższy), a wielkość importu nie uległaby zmianie, oznaczałoby to wzrost wpływów z opłat celnych w USA o około 600 mld USD. Przyjmując, że wprowadzone cła zostałyby całkowicie przełożone na ceny dla odbiorców końcowych, indeks CPI w USA mógłby wzrosnąć nawet o 3%.
Oszacowanie wpływu na Produkt Krajowy Brutto (PKB) jest trudniejsze ze względu na to, iż wymagałoby założeń na ile droższy import skompensowany zostałby rodzimą produkcja, a także na co amerykańska administracja zdecydowałaby się przeznaczyć pozyskane z ceł środki. Jesteśmy jednak zdania, że protekcjonistyczna polityka nie przyniesie realnych korzyści Stanom Zjednoczonym - zwłaszcza biorąc pod uwagę prawdopodobnie bardziej restrykcyjną, w warunkach wyższej inflacji, politykę Rezerwy Federalnej, a także możliwe działania odwetowe ze strony krajów, na które nałożone zostałyby cła.
Polityka "wet za wet" ze strony partnerów handlowych USA jest o tyle prawdopodobna, iż wprowadzenie ceł przez Stany Zjednoczone byłoby z ich perspektywy jednoznacznie negatywne. Przyjmując skrajny scenariusz, w którym po wprowadzeniu ceł nominalna wartość wydatków Amerykanów na dobrą z importu (koszt zakupu + cło) nie ulega zmianie, PKB w reszcie świata (poza USA) mógłby spaść o ok. 0.7%. Szacunek ten obejmuje jedynie bezpośredni wpływ ceł i nie uwzględnia ewentualnego spadku aktywności związanego np. z niższym zatrudnieniem czy zyskami.
Komentarze
Sortuj według: Najistotniejsze
Nie ma jeszcze komentarzy. Skomentuj jako pierwszy i rozpocznij dyskusję