• Odbierz prezent
Polska gospodarka bardzo wyraźnie zwalnia – wyniki badań IRG SGH nie napawają optymizmem!
fot. freepik.com

Z badań IRG SGH wynika, że w czwartym kwartale 2021 r. polska gospodarka zwalnia. Pogorszenie się koniunktury odnotowano w przemyśle przetwórczym, budownictwie i handlu. Pogorszyły się także nastroje gospodarstw domowych. Tylko w sektorze bankowym miała miejsce poprawa. Zarówno przedsiębiorcy jak i konsumenci obawiają się dalszego wzrostu cen.

 

Sygnały spowolnienia pojawiły się już w trzecim kwartale

Na początku IV kwartału 2021 r. wartość barometru BARIRG, będącego syntetycznym wskaźnikiem koniunktury gospodarczej, obliczanym jako średnia ważona wskaźników koniunktury w ww. działach gospodarki, wynosi -8,4 pkt. To wynik nieco wyższy od wieloletniej średniej (-9,9 pkt) dla tej pory roku. Spadek wartości barometru w porównaniu z III kwartałem br. wyniósł 6,6 pkt. W skali roku wartość barometru wzrosła o 14,5 pkt, co w przeważającej mierze jest tzw. efektem bazy.

Rysunek. Barometr IRG SGH (BARIRG) i realny PKB w latach 2003-2021

Polska gospodarka bardzo wyraźnie zwalnia – wyniki badań IRG SGH - 1

Uwaga: stopa wzrostu realnego PKB w III kwartale 2021 r. to tzw. szybki szacunek.

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS i IRG SGH.

 

Największy wpływ na spadek wartości barometru w IV kwartale miało pogorszenie się nastrojów gospodarstw domowych

Spadek wartości wskaźnika o 16,9 pkt spowodował spadek wartości barometru o 4,8 pkt. Spadki wartości wskaźników koniunktury w przemyśle przetwórczym (o 5,1 pkt), budownictwie (o 9,8 pkt) i handlu (o 6 pkt) przyczyniły się do spadku wartości barometru odpowiednio o: 1,7, 1,4 i 0,8 pkt. Wzrost wartości wskaźnika koniunktury w sektorze bankowym o 15,1 pkt zmniejszył spadek wartości barometru o 2,2 pkt. W skali roku wartości wszystkich wskaźników zwiększyły swoje wartości, co przeważającej mierze jest tzw. efektem bazy (w ubiegłym roku większość z nich osiągnęła historyczne minima). Tendencje widoczne w przebiegu barometru IRG SGH potwierdzają się w zmianach PKB. Wprawdzie znamy obecnie tylko wartość szacunkową PKB za III kwartał, ale spowolnienie jest bardzo wyraźne.

 

Zakłady przetwórcze i budowlane borykają się z narastającymi trudnościami z zatrudnieniem pracowników,

zwłaszcza wykwalifikowanych, oraz z zaopatrzeniem w surowce i materiały. Rosną także ich ceny, co przekłada się na wzrost kosztów produkcji. Wzrost cen surowców i materiałów jest główną barierą aktywności przedsiębiorstw budowlanych. Wskazuje ją 75,2% ankietowanych zakładów. Przedsiębiorstwa przemysłowe (81,4% badanych) za główną barierę uznają brak wykwalifikowanej siły roboczej. W dalszej kolejności wymieniają: obciążenia podatkowe i niestabilność przepisów prawnych. Na piąte miejsce przesunęła się bariera popytowa, która dotąd niezmiennie była – w ocenie ankietowanych – najistotniejszym czynnikiem hamującym rozwój działalności przedsiębiorstw produkcyjnych. Wzrost kosztów produkcji prowadzi do wzrostu cen wyrobów gotowych i usług budowlanych. Mimo to sytuacja finansowa przedsiębiorstw nie poprawia się, są one bowiem poddane presji płacowej ze strony pracowników. Obecna sytuacja zagraża rozkręceniem spirali płacowo-cenowej, prowadzącej do przyspieszenia inflacji.

 

Kryzys COVID-19 ujawnił słabe strony gospodarki

Jej odbudowa z wykorzystaniem owoców postępu technicznego i zwiększonych kompetencji cyfrowych większości uczestników gospodarki wymaga inwestycji publicznych i prywatnych. Tymczasem inwestycje przedsiębiorstw zarówno przemysłowych jak i budowlanych utrzymują się na przeciętnym poziomie lub poniżej przeciętnego. Należy ponadto podkreślić niskie zainteresowanie innowacjami. Wśród zamierzeń inwestycyjnych zakłady przemysłowe wskazują bowiem przede wszystkim wymianę wyposażenia (88,1% ) i ograniczenie zużycia energii (80,8%). Nowymi technikami produkcji zainteresowana jest tylko nieco ponad połowa ankietowanych producentów (53,3%).

 

Pogorszyły się również nastroje gospodarstw domowych

Wskaźnik kondycji gospodarstw domowych IRG KGD zmniejszył swoją wartość w ciągu kwartału o 16,9 pkt, do poziomu -33,5 pkt. Spadły wartości wszystkich składowych wskaźnika. Najbardziej nasiliły się obawy o przyszłą sytuację finansową gospodarstw domowych (spadek wartości salda o 23,2 pkt). Pogorszyły się oceny ogólnej sytuacji gospodarczej kraju (o 20 pkt), wzrosły obawy przed utratą pracy (o 9,6 pkt) i obniżyła się zdolność do oszczędzania (o 14,7 pkt). Z obawy przed dalszym wzrostem cen i spadkiem siły nabywczej dochodów gospodarstwa domowe zwiększyły zakupy trwałych dóbr konsumpcyjnych (wzrost wartości salda o 10,9 pkt).

 

Rysunek. Wskaźnik kondycji gospodarstw domowych IRG KGD i konsumpcja prywatna w Polsce w latach 2003-2021

Polska gospodarka bardzo wyraźnie zwalnia – wyniki badań IRG SGH - 2

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS i IRG SGH.

 

Z badań koniunktury przeprowadzonych we wrześniu i październiku 2021 r. wynika, że pogorszenie się koniunktury w gospodarce polskiej może utrzymać się w kolejnym kwartale. Nastroje uczestników działalności gospodarczej są pesymistyczne. Narastają się trudności ze znalezieniem pracowników i zaopatrzeniem w surowce i materiały. Poważnym problemem dla przedsiębiorców i konsumentów stał się wzrost cen. Nasilenie się oczekiwań inflacyjnych, połączone z presją na wzrost wynagrodzeń, zagraża rozkręceniem się spirali inflacyjnej.

 

Elżbieta Adamowicz

Konrad Walczyk

 

Towarzystwo Ekonomistów Polskich (TEP) krzewi wiedzę ekonomiczną i wyjaśnia zjawiska gospodarcze współczesnego świata, propagując poszanowanie własności prywatnej, wolną konkurencję oraz wolność gospodarczą, jako warunki rozwoju Polski. Zrzesza praktyków biznesu i teoretyków różnych dziedzin nauk ekonomicznych.


Wiadomości prasowe

Wiadomości prasowe, dostarczane m.in. ze spółek giełdowych, Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych, Startup'ów oraz mikro przedsiębiorstw

Przejdź do artykułów autora
Artykuły, które powinny Cię zaciekawić..
Zamknij

Koszyk