• Odbierz prezent
Na rynku kawy tanio już było. Co stoi za skokowym wzrostem cen?

Ceny kawy w lipcu 2021 r. osiągnęły poziom najwyższy od listopada 2014 r. Przyczyną są straty w Brazylii – największego producenta kawy na świecie. Oczekiwany napięty światowy bilans tego surowca wskazuje na utrzymanie cen na wysokim poziomie w sezonie 2021/22. Czynnikiem budującym niepewność jest dalszy rozwój pandemii, choć realizacja programu szczepień i lepsze perspektywy światowej gospodarki mogą sprzyjać wzrostowi globalnej konsumpcji kawy.

Podaż kluczowa dla cen kawy

Kawa należy do pięciu najbardziej popularnych towarów na świecie, a jej obroty giełdowe na rynkach surowcowych ustępują wartością tylko ropie naftowej. Kawę uprawia się w obszarze tzw. coffee belt (pas kawowy), obejmującym kraje leżące między Zwrotnikiem Raka i Zwrotnikiem Koziorożca. Największym z producentów jest Brazylia. Jej udział w światowej produkcji ziaren kawy, która kształtuje się na poziomie 10,2 mln ton (średnia w latach 2018 - 2020), wynosi 38%. Jednocześnie, kraj ten odpowiedzialny jest za 47% światowej produkcji arabiki. Do czołowych producentów zalicza się również Wietnam (17% udział w światowym rynku), będący największym na świecie producentem robusty oraz Kolumbię (8% światowej produkcji).

Ceny kawy najwyższe od blisko 7 lat  - 1

Kawa jest surowcem, który z roku na rok coraz bardziej zyskuje na popularności. Według ICO (International Coffee Organization) światowa konsumpcja w ostatniej dekadzie wzrastała w średniorocznym tempie 1,7%. Z jednej strony stanowi to wynik wzrostu światowej populacji, z drugiej strony zwiększającego się spożycia per capita w wielu krajach, m.in. w Unii Europejskiej. Trend wzrostowy popytu w długim okresie wydaje się być relatywnie stabilny, a o zmianach cen kawy w dużej mierze decyduje jej podaż na rynku światowym. Ta, z uwagi na uzależnienie od czynników pogodowych, charakteryzuje się znaczącymi wahaniami.

COVID-19 a rynek kawy

Rok 2020 był jednak nietypowy, nie tylko na rynku kawy, z uwagi na sytuację związaną z COVID-19. Lockdown, będący efektem pandemii, spowodował istotne zmiany w strukturze spożycia produktów żywnościowych. Zyskiwały głównie produkty o dłuższej trwałości oraz o podwyższonych walorach zdrowotnych. Ten trend obserwowano zwłaszcza w pierwszym etapie pandemii, kiedy konsumenci realizowali zwiększone zakupy na zapas. Traciły natomiast kategorie produktów w dużej mierze dystrybuowane do sektora HoReCa. Choć kawa także stanowi taki produkt, to w tym przypadku efekt ograniczenia działalności hotelarsko-gastronomicznej i spadku sprzedaży poza domem (m.in. w miejscach pracy) był w dużym stopniu kompensowany większym spożyciem w gospodarstwach domowych. O zmianie struktury rynku, wynikającej z popularyzacji pracy zdalnej, świadczy m.in. zdecydowany wzrost sprzedaży ekspresów do kawy w wielu krajach, m.in. w Polsce.

Według ICO, światowa konsumpcja kawy w sez. 2019/20 obniżyła się o 2,5% r/r, wobec spadku produkcji o 0,8% r/r. Choć warto zauważyć, że łańcuchy dostaw w zakresie żywności okazały się stosunkowo odporne, stąd też dostawy kawy obywały się na ogół bez zakłóceń.

Kolejne miesiące pandemii przynosiły uspokojenie nastrojów na rynku i odbicie konsumpcji kawy. ICO szacuje, że w sez. 2020/21 może ona zamknąć się wzrostem o 1,9% r/r, podczas gdy globalny wzrost produkcji szacowany jest na zaledwie 0,4% r/r. Mimo wzrostu globalnego spożycia wciąż może być to o 0,8% niższy poziom niż przed pandemią. O podążaniu rynku w kierunku stabilizacji świadczą także zmiany w światowym handlu kawą. Z danych ICO wynika, że globalny eksport kawy w okresie od października do czerwca zwiększył się o 2,5% r/r.

Pandemia nie przełożyła się na spadki cen kawy. Opracowywany przez ICE indeks, w 2020 rósł przeciętnie nawet o 7,4% r/r. Dodatnia dynamika cen utrzymywała się także w pierwszych miesiącach 2021 r., mimo efektu osłabiającego się brazylijskiego reala względem głównych walut. Efekt obniżonego popytu niwelował jednak narastający pesymizm w zakresie globalnej podaży w sez. 2021/22. Gorsze oczekiwania dotyczyły przede wszystkim Brazylii, gdzie potencjał produkcyjny znacząco ograniczyły występujące tam długotrwałe susze.

Ceny kawy najwyższe od blisko 7 lat  - 2

Artykuł jest dostępny dla czytelników magazynu FXMAG.

Chcesz uzyskać dostęp do artykułu?


Mariusz Dziwulski

Ekspert ds. analiz rynku rolno-spożywczego w PKO Banku Polskim.

Przejdź do artykułów autora
Artykuły, które powinny Cię zaciekawić..
Zamknij

Koszyk