• Odbierz prezent
Kryzys naftowy 1973

Lata 70 XX wieku to szczególny okres rozwoju gospodarki światowej. Panującą w tym czasie sytuację określić można mianem kryzysu żywnościowego, surowcowego, a przede wszystkim paliwowego. W ciągu pierwszych czterech lat (1970-1974) notowano bardzo wysoki wzrost cen dóbr podstawowych na skutek efektów zewnętrznych, takich jak pogarszające się warunki progresji gospodarki światowej (między innymi rosnące koszty ochrony środowiska i pozyskiwania surowców). Szczególnie silna zwyżka realnych cen nastąpiła w 1973 oraz 1974 roku i wynosiła odpowiednio: 23% i aż 41%. Wzrost cen nastąpił również pod koniec dekady, co pokazuje poniższa tabela.

FXMAG surowce kryzys naftowy 1973 ropa naftowa  cena ropy  kurs ropy naftowej  oil wti  oil brent 1

Wśród przyczyn zwyżki cen surowców i żywności, a także niekorzystnej dla świata sytuacji na rynku paliw, można wskazać zarówno oddziaływanie czynników popytowych (szybki wzrost światowego PKB na początku lat 70 napędzał konsumpcję) oraz podażowych. Wśród tych ostatnich na szczególną uwagę zasługuje embargo na ropę naftową wprowadzone przez świeżo powstały kartel Państw Eksportujących Ropę Naftową – OPEC.

Jaką strategię działań podjął OPEC i dlaczego skończyło się to kryzysem naftowym? Jakich państw dotyczył ów kryzys i w jaki sposób walczono z nierównowagą rynkową na szczeblu banków centralnych? I w końcu – jakie sektory gospodarki realnej ucierpiały najbardziej i co za tym idzie, jak dyskontowała to giełda? Między wydarzeniami z tamtego okresu, a obecnym kryzysem naftowym związanym z ostatnim załamaniem cen ropy jest sporo podobieństw, ale i sporo różnic. Ten artykuł odpowie na postawione wyżej pytania pomagając zrozumieć jakimi prawami rządzi się rynek ropy naftowej oraz jaki może mieć wpływ na giełdę.

Co spowodowało pojawienie się kryzysu?

Począwszy od roku 1945 kraje Bliskiego Wschodu, z Arabią Saudyjską na czele, przeżywały okres rozkwitu i boomu gospodarczego. Wszystko związane było z nawiązaniem współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, które zgłaszały gigantyczne zapotrzebowanie na surowiec niezbędny dla rozwoju coraz prężniej rozwijającej się gospodarki – ropę naftową. Arabia Saudyjska zapewniła Amerykanom gwarancję ciągłości dostaw i niewyczerpaną podaż, a z kolei Amerykanie ochronę tankowców i strumienie dolarów. Było to możliwe między innymi dzięki temu, że USA jako wielki wygrany drugiej wojny światowej, kontrolowało morskie szlaki handlowe o strategicznym znaczeniu. Ta sielanka trwała blisko do lat 60. Saudyjczycy zorientowali się, że gospodarka światowa w znacznym stopniu uzależniła się od dostaw czarnego złota i zdecydowała o zawiązaniu organizacji kontrolującej jej wydobycie – tak powstało OPEC. Od tego momentu stosunku między Zachodem, a Bliskim Wschodem oziębiły się, a udana próba kontroli podaży zwiastowała nadejście gigantycznego wzrostu cen ropy. I tak, ropa naftowa stała się narzędziem politycznym.

FXMAG surowce kryzys naftowy 1973 ropa naftowa  cena ropy  kurs ropy naftowej  oil wti  oil brent 2

W efekcie działań OPEC cena ropy urosła z okolic 3-7 dolarów za baryłkę, do około 15 dolarów w początkowej fazie, która przypadała na lata 70. Na powyższym wykresie możemy zaobserwować jaki wpływ na cenę surowca miała umowa ze Stanami z 1945, a następnie ograniczenie podaży wydobycia. Dalsze zaciskanie pasa i wojny naftowe sprawiły, że cena ropy poszybowała do blisko 40 dolarów w 1980 roku. Oznacza to wzrost cen o 1240% w ciągu zaledwie 10 lat. Ropa naftowa była już w tym czasie powszechnie wykorzystywanym zasobem, niezbędnym zarówno w procesie produkcji rzeczy codziennego użytku, jak i transporcie. Jakie państwa były beneficjentem taniej ropy i które z nich najbardziej ucierpiały wskutek tej astronomicznej podwyżki?

Gdzie kryzys naftowy wyrządził największe szkody?

Wojny na półwyspie arabskim oraz agresja wojsk syryjsko-egipskich na Izrael były preludium dla nadchodzącego kryzysu. Pretekstem do wprowadzenia embarga arabskiej ropy na Zachód okazało się wsparcie Izraelczyków przez Stany Zjednoczone. Był to prawdziwy cios dla USA, państw europejskich i Japonii. Cena baryłki zaczęła gwałtownie rosnąć i w ciągu paru miesięcy zwiększyła się o kilkaset procent (z 2 do 6 dolarów), by ostatecznie w 1975 roku skoczyć do prawie 10 dolarów.

FXMAG surowce kryzys naftowy 1973 ropa naftowa  cena ropy  kurs ropy naftowej  oil wti  oil brent 3

 

Artykuł jest dostępny dla czytelników magazynu FXMAG.

Chcesz uzyskać dostęp do artykułu?


Szymon Czuraj

Redaktor portalu FXMAG

Przejdź do artykułów autora
Artykuły, które powinny Cię zaciekawić..
Zamknij

Koszyk