• Odbierz prezent
Jak szybko podejmujesz decyzje?

Inwestowanie, trading, spekulacja – jakkolwiek nie nazwałbyś działań podejmowanych przez uczestników rynków finansowych, są to zagadnienia, w przypadku, których kluczowym elementem jest podejmowanie decyzji. Decyzje te, inwestorzy opierają (przeważnie) na własnych osądach na temat bieżącej sytuacji rynkowej. W niniejszym artykule chciałbym opisać jak powstają takie osądy i w jaki sposób Ty, jako uczestnik rynku, możesz ocenić ich użyteczność.

Gdyby ktoś zapytał Cię skąd biorą się Twoje osądy na temat rynków, na których inwestujesz, to zapewne odpowiedziałbyś, że są one wynikiem Twoich przemyśleń i analiz. W zasadzie można by uznać, że jest to trafne sformułowanie. Ale czy zawsze tak jest? Czy z pełną świadomością możesz stwierdzić, że każda transakcja, jaką kiedykolwiek zawarłeś na rynku, była wynikiem gruntownej, a co najważniejsze, świadomej analizy sytuacji?

Jest ktoś, kto pomoże nam odpowiedzieć na to pytanie. W wielu moich artykułach dotyczących psychologii tradingu wspominałem o bardzo ważnej postaci, która zrewolucjonizowała sposób myślenia na temat ludzkich decyzji, w tym również decyzji inwestycyjnych. Tą postacią jest Daniel Kahneman, laureat Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych. Jest to twórca m.in. Teorii Perspektywy i jeden z ojców dziedziny Finansów Behawioralnych. Jedna z prac Kahnemana – książka o tytule „Pułapki myślenia – o myśleniu szybkim i wolnym” – poświęcona jest kreowaniu ludzkich osądów. Autor wyróżnił dwa systemy, które służą nam do oceniania sytuacji, wyciągania wniosków i formułowania osądów. Nie wymyślił dla nich żadnych chwytliwych nazw – nazwał je po prostu Systemem 1 i Systemem 2.

Myślenie szybkie i wolne

Czym są System 1 i System 2? W Najprostszy sposób opisuje je podtytuł książki Kahnemana. System 1 tożsamy jest z myśleniem szybkim, a System 2 z myśleniem wolnym. Moglibyśmy również określi je jako system automatyczny i system świadomy. W taki zaś sposób definiuje je sam Daniel Kahneman:

System 1 – działa w sposób szybki i automatyczny, bez wysiłku lub z niewielkim wysiłkiem. Nie mamy przy nim poczucia świadomej kontroli.

System 2 – rozdziela niezbędną uwagę pomiędzy działania wymagające umysłowego wysiłku, takie jak skomplikowane obliczenia. Działanie Systemu 2 wiąże się z subiektywnym poczuciem skupienia, swobodnego wyboru i świadomego działania.

Najłatwiej będzie zrozumieć sposób działania obu systemów bazując na ogólnym przykładzie, a następnie wskazując dla niego analogię z dziedziny inwestowania/tradingu. Przeczytaj poniższy opis i odpowiedz na zadane pytanie:

Marek jest nieśmiały i wycofany. Zawsze jest chętny do pomocy, ale nie interesuje się zbytnio ludźmi, ani rzeczywistością. Jest człowiekiem porządnym i potulnym, ma potrzebę porządku i jasno określonej struktury, bardzo dba o szczegóły.

Co jest bardziej prawdopodobne: to, że Marek jest bibliotekarzem, czy to, że jest rolnikiem?

Pierwszą odpowiedzią, która przychodzi nam do głowy jest bibliotekarz. W końcu cechy, które posiada Marek wydają się nam typowe dla tej profesji. Kiedy jednak poddamy tę sytuację głębszej analizie, to powinno przyjść nam do głowy, że bibliotekarzy jest w Polsce nieporównywalnie mniej niż rolników, co ma ogromne znaczenie z perspektywy statystycznej. Powinniśmy dojść zatem do wniosku, że Marek z większym prawdopodobieństwem jest rolnikiem, gdyż jest to grupa zawodowa znacząco większa od grona bibliotekarzy, a przecież cechy typowe dla bibliotekarza mogą charakteryzować również rolników. 
W kontekście podejmowania decyzji opisany powyżej test ma bardzo istotne znaczenie. Kluczowy jest tutaj fakt, że zarówno stawiając na bibliotekarza (bez głębszego namysłu), jak i wybierając rolnika (po większym zastanowieniu) wydaliśmy osąd. Tak więc niezależnie od wybranej opcji możemy podjąć decyzję w przekonaniu, że jest ona oparta na wydanym przez nas osądzie. Powinieneś w tym momencie zauważyć, że osąd wskazujący na bibliotekarza jest wynikiem działania Systemu 1 (przyszedł Ci do głowy automatycznie, nawet nie musiałeś się zastanawiać), natomiast osąd wskazujący na rolnika to dzieło Systemu 2. W pierwszym przypadku osąd został wydany na podstawie skojarzenia (heurystyka reprezentatywności) i braku intuicji statystycznej. Drugi z kolei, jest wynikiem głębszej, a co najważniejsze, świadomej analizy.

Jak powyższe ma się do tradingu? Analogia jest tutaj oczywista. Pomimo tego, że możemy uznać iż każda nasza decyzja inwestycyjna jest oparta na wydanym przez nas osądzie (co do obecnej sytuacji rynkowej), to część z nich może być (i zapewne jest) związana z działaniem Systemu 1. Spójrz na wykres 1 i oceń bieżącą sytuację rynkową.

Artykuł jest dostępny dla czytelników magazynu FXMAG.

Chcesz uzyskać dostęp do artykułu?


Jakub Wilk

Redaktor portalu FXMAG. Zwolennik łączenia analizy technicznej i fundamentalnej, ze szczególnym uwzględnieniem polityki banków centralnych. Pasjonat rynku metali szlachetnych.

Przejdź do artykułów autora
Artykuły, które powinny Cię zaciekawić..
Zamknij

Koszyk