• Odbierz prezent
Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim
Z artykułu dowiesz się:

- jaką historię "skrywa" węgierski forint

- dlaczego Pengo uznawane jest za banknot o największym nominale w historii

- czy forint (HUF) jest powodem do dumy dla mieszkanców Węgier

Forint węgierski to waluta nieciesząca się zbytnią popularnością na świecie. Pozycja tego środka płatniczego jest nikła w światowych rynkach finansowych. Również na rynku Forex nie odgrywa żadnej znaczącej roli. Historyczne początki waluty węgierskiej sięgają czasów średniowiecza, jednak najciekawsze aspekty związane z forintem skorelowane są już z wiekiem XX. Jakim cudem forint stał się bohaterem największej denominacji pieniądza w historii? Jakie banknoty „walały” się po ulicach Budapesztu? Dlaczego bycie milionerem już dawno poszło do lamusa? Na te oraz inne pytania znajdziesz odpowiedź w tym artykule. Zapraszam więc, na kolejną krótką, aczkolwiek bardzo intrygującą lekcję z przedmiotu pt. „Historia walut światowych”.

Historia forinta węgierskiego

Włoskie floreny – średniowieczna geneza węgierskiej waluty

Historyczne początki węgierskiej waluty sięgają wieku XIII. Wtedy to we Włoszech bity na szeroką skalę był złoty floren. Popularność tej monety była tak duża, że wiele europejskich państw przyjmowało ową walutę jako jednostkę rozliczeniową. Państwa biły swoje floreny. Tą samą drogą podążyły Węgry, które posiadając duże złoża złotego kruszcu, zaczęły kreować na masową skalę właśnie te monety.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 1

Rysunek 1. Włoskie złote floreny

Produkowanie własnych złotych monet przez Madziarów nie powinno nikogo dziwić, gdyż podaż złota w ówczesnych Węgrach była naprawdę sporych rozmiarów. Były to czasy rządów Ludwika Węgierskiego (1342 – 1382). Tego samego Ludwika, który był także władcą Polski w latach 1370 – 1382. Co ciekawe, złote forinty wybijano jeszcze w 2 połowie XV wieku za rządów króla Macieja Korwina. Postać ta silnie ugruntowała swoją pozycję w węgierskiej historii. Uznawana jest wręcz za pyrrusowego zwycięzcę. Najprawdopodobniej, dlatego też jego wizerunek znajduje się na banknocie o nominale 1000 forintów.

Gulden austriacki a forint węgierski. Jedna monarchia – jeden pieniądz?

W latach 60. XVIII wieku forint został węgierską monetą narodową. Miało to miejsce rok po przekształceniu Cesarstwa Austrii w monarchię austro-węgierską. Forint był odpowiednikiem austriackiego guldena. Oparty został na srebrze. Oto jak w latach 1857-1892 kształtował się system monetarny Austrii i Austro–Węgier:

  • 1 talar = 1,5 guldena
  • 1 gulden = 100 krajcarów
  • Od 1868 r. odpowiednikiem guldena na Węgrzech był forint, równy 100 krajcarom.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 2

Rysunek 2. Austriacki gulden

Monety bite były w następujących kruszcach oraz nominałach:

  • miedziane 1/4, 5/10, 1, 4 krajcary
  • srebrne 1 i 2 talary, 1 gulden, 1/4 guldena, 20 krajcarów i 10 krajcarów
  • złote o nominałach „4 Fl. - 10 Fr.” i „8 Fl. - 20 Fr.” (guldeny jako równowartość franków) oraz 1 dukat i 4 dukaty

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 3

Rysunek 3. Moneta „4 krajcary”

Korona austro-węgierska oraz korona węgierska – waluty Węgier w latach 1892 – 1918

W roku 1892 na terenach Austro-Węgier miała miejsce reforma monetarna. W jej wyniku nową walutą rozliczeniową została korona austro-węgierska. Zastąpiła ona srebrnego guldena austriackiego. Zamiana ta związana była z istnieniem dużej dysproporcji pomiędzy guldenem opartym na srebrze a walutami innych państw. Bardzo utrudniało to handel zagraniczny. Zdecydowano więc na wspomnianą wymianę, którą przeprowadzono w relacji 1:2. Jednolita waluta nie została przyjęta z entuzjazmem. Niektórzy historycy snują tezy, iż to właśnie niechęć do waluty mogła być jednym z czynników upadku monarchii austro-węgierskiej. Oczywiście nie był to czynnik decydujący, jednak w niewielki stopniu mógł wpłynąć na to, iż w roku 1918 monarchia przestała istnieć. Wraz z kresem unii upadła również korona.

Oto przykłady dwóch banknotów korony austro-węgierskiej:

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 4

Rysunek 4. Banknot o nominale 20 koron

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 5

Rysunek 5. Banknot o nominale 10 000 koron

Bardzo ważnym aspektem jest fakt, iż Węgry po upadku monarchii, jako walutę rozliczeniową nie przyjęły „starego” forinta. Środkiem wymiany gospodarczej od roku 1918 została korona węgierska. Ten wynalazek węgierski nie przetrwał próby czasu. Już w pierwszej połowie lat 20. bardzo mocno ucierpiał na wartości, co poskutkowało przymusową wymianą.

Pengő – użyj zamiast papieru toaletowego! Największy nominał banknotu w historii!

Węgrzy lubili eksperymentować przy swoich środkach płatniczych. Idealnie obrazuje to ich kolejny twór, jakim było „pengo”. Pengo, jako waluta zostało wprowadzone w roku 1926 w miejsce korony. Sama nazwa waluty nie jest wcale przypadkowa. Pochodzi od dźwięcznego słowa: „brzęczące”. Tylko, w jaki sposób słowo to miało być związane z finansami madziarskimi? Ciekawe pytanie. Zobrazujmy sobie, zatem niezwykle ciekawą historię tego pieniądza. Uwierzcie, jest to niebagatelny oraz niebłahy życiorys.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 6

Rysunek 6. Moneta o nominale 2 pengo

Pengo emitowane było od roku 1927 do 1946. W początkowych etapach swojego istnienia utrzymywało wartość na stabilnym poziomie, co niewątpliwie cieszyło węgierskie władze. Jednak to, do czego doprowadziła II wojna światowa węgierską walutę przeszło do historii. Historii niechlubnej czy kompromitującej. Mowa tu oczywiście o hiperinflacji. HIPERINFLACJI. Polacy zapewne pamiętają czasy, gdy każdy był milionerem. Czasy, w których milion nie znaczył zbyt wiele. Jednak Węgrzy byli kimś więcej niż milionerami. Mieszkańcy państwa nad Balatonem mogli nazywać się nawet kwadrylionerami. Gdyż pengo pod koniec swojej żywotności posiadało nominał o wartości 100 000 000 000 000 000 000 (sto trylionów).

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 7

Rysunek 7. Największy nominał banknotu w historii. Pengo o nominale sto trylionów (awers)

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 8

Rysunek 8. Największy nominał banknotu w historii. Pengo o nominale sto trylionów (rewers)

Zapewne większości ciężko wyobrazić sobie taką jednostkę. Wielu z nas mogła nawet nie słyszeć nigdy o takiej wartości. Polacy nie słyszeli, a Węgrzy szaleli? Niestety, ale takie są fakty. Co ciekawe węgierski bank dążył do wprowadzenia banknotu o nominale 10-krotnie wyższym. Niestety (a może i stety) banknot ten nie wszedł do obiegu.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 9

Rysunek 9. Tryliard Pengo (awers)

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 10

Rysunek 10. Tryliard Pengő (rewers)

Kresem pengo była wymiana na forinta. Kurs wymiany wynosił: 1 forint w stosunku do 400 000 000 000 000 000 000 000 000 000 jednostek poprzedniej waluty. W sierpniu 1946 roku odcięto 29 zer od kursu penga. Denominacja przez „duże D”.

Dlaczego doszło do takiej sytuacji? Jakim cudem Węgry zmiażdżyły swoją dotychczasową walutę? Węgierska hiperinflacja w pigułce

II wojna światowa miała ogromny wpływ na wszystkie kraje europejskie. Jedne oberwały bardziej, inne mniej. Jedne potrafiły stosunkowo szybko poradzić sobie z wyjściem na prostą, inne niekoniecznie. Idealnym przykładem gospodarki, która pogrążyła się w ogromnym kryzysie były Węgry. Według niektórych podań inflacja dzienna wynosiła 384,46 proc. Ceny podwajały się co ok. 15 godzin. Wyobraźmy sobie sytuacje, gdzie co 15 godzin płacimy dwa razy tyle za bochenek chleba. Piętnaście godzin! To rzeczywiście miało miejsce. Węgry były wręcz zdruzgotane na płaszczyźnie ekonomicznie.

W roku 1946 na Węgrzech dochodziło do takich absurdów, które na długo pozostaną w pamięci. Ulice Budapesztu wypełniły się bezwartościowymi banknotami. Zwykły zadrukowany kawałek papieru w praktycznie żadnym stopniu nie odgrywał swojej roli. Ogromna ilość dostępnego pieniądza, tuż obok widocznie mniejszej ilości towarów i usług, skutkowała bardzo gwałtownym wzrostem cen.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 11

Rysunek 11. Nic niewarte banknoty walające się po ulicach Budapesztu

Dezintegracja społeczna przejawiająca się m.in. w konkurowaniu o chleb czy sól bardzo utrudniała wyjście z kryzysu. Dewastacja gospodarki była olbrzymia. Stworzono wówczas specjalną walutę do rozliczeń podatkowych- adópengo (pengő podatkowy). Zniszczony, stłamszony, zrujnowany, zdemolowany. Takimi przymiotnikami można było opisać ówczesny system monetarny na Węgrzech.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 12

Rysunek 12. Adopengo węgierske

Komu na tym zależało? Kto trzymał pieczę nad tym?

Ogromny wzrost wydatków budżetowych na Węgrzech po zakończeniu II wojny światowej Rosjanie rozwiązali w najgorszy możliwy sposób – dodrukiem. Spirala inflacji jest trudna do zatrzymania. Spirala hiperinflacji – wręcz niemożliwa. Ekonomiści i historycy próbują dowiedzieć się, komu tak naprawdę mogło zależeć na destrukcji gospodarki. I jaki przyświecał im cel? Niektórzy wysnuwają tezy, iż węgierski rząd, kierowany przez sowieckich doradców, użył zjawiska inflacji nie tylko w sferze finansowej, lecz także jako narzędzie w sferze społeczno – indoktrynacyjnej, wyniszczając przy tym wszystko i wszystkich.

Warto zobaczyć jak kształtował się kurs pengo w poszczególnych okresach:

  • 31.03.1941 r. – 5,06 pengő za 1 dolara
  • 30.06.1944 r. – 33,51 pengő za 1 dolara
  • 31.08.1945 r. – 1320 pengő za 1 dolara
  • 31.10.1945 r. – 8200 pengő za 1 dolara
  • 30.11.1945 r. – 108 000 pengő za 1 dolara
  • 31.12.1945 r. – 128 000 pengő za 1 dolara
  • 31.01.1946 r. – 795 000 pengő za 1 dolara
  • 31.03.1946 r. – 1 750 000 pengő za 1 dolara
  • 30.04.1946 r. – 59 000 000 000 pengő za 1 dolara
  • 31.05.1946 r. – 42 000 000 000 000 000 pengő za 1 dolara
  • 10.06.1946 r. – 460 000 000 000 000 000 000 000 000 000 pengő za 1 dolara.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 13

Tabela. Największe hiperinflacje w historii

Z tego monetarnego bagna Węgrom wyjść pomogły międzynarodowe pożyczki oraz powrót do kraju złota ewakuowanego w trakcie II wojny światowej. Także wspomniana wyżej denominacja i wprowadzenie forinta w roku 1946 miało duży wpływ na ustabilizowanie węgierskiego systemu monetarnego. Jednak wielu ekonomistów po dziś dzień, uznaje stosunkowo szybką stabilizację węgierskiego systemu finansowego za cud ekonomiczny.

„Dobre złego początki” Problemy Węgier z inflacją – ciąg dalszy

Trzy lata po wprowadzeniu nowego/starego forinta Węgrzy znów zostali zmuszeni do wymiany monet. Czas przejmowania władzy w Europie przez komunistów nie należał do najprzyjemniejszych. Radzieccy okupanci wprowadzili do obiegu monety z godłem Węgierskiej Republiki Ludowej. Miało to na celu uwidocznienie tego, kto tak naprawdę sprawuje władzę w kraju.

Inflacja długo utrzymywała się na stosunkowo niskich poziomach. Jednak od początku lat 70 można było zauważyć jej stopniowy wzrost. Sytuacja ta, to pokłosie kryzysu naftowego na świecie oraz kryzysu zadłużeniowego w kraju. Gospodarka Węgier była typową dla systemu socjalistycznego. W dużej mierze podobną do polskiej z tego okresu. Na początku lat 90. inflacja kształtowała się na poziomie wynoszącym ok. 35% rocznie. Nie była wprawdzie, tak dewastująca, jak miało to miejsce paręnaście lat wcześniej, jednak mieszkańcy Węgier mocno odczuli sytuację na własnej kieszeni.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 14

Próby reformy w 1995 roku mocno usprawniły madziarską gospodarkę. Wprowadzono mechanizm kontrolowanej dewaluacji, który pomógł w ustabilizowaniu inflacji na niskich poziomach.

Emitent forinta -  Magyar Nemzeti Bank (Narodowy Bank Węgier)

Główną instytucją finansową na Węgrzech jest Narodowy Bank Węgier, czyli Magyar Nemzeti Bank (MNB). Początki istnienia tego organu sięgają lat 20 XX wieku, a dokładniej roku 1924. Zastąpił on dotychczas istniejący centralny bank monarchii austro-węgierskiej. MNB funkcjonuje jako spółka akcyjna.

Kompetencje MNB są bardzo podobne do tych, które posiadają banki centralne większości krajów europejskich (oczywiście do tego grona zalicza się NBP). Węgierski bank centralny zajmuje się przede wszystkim emisją monet i banknotów, prowadzeniem polityki pieniężnej, zarządzaniem rezerwami dewizowymi oraz utrzymaniem systemu finansowego na stabilnym poziomie.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 15

Rysunek 13. Logo MNB

Magyar Nemzeti Bank ma swoją siedzibę w stolicy kraju, czyli w Budapeszcie.

Ciekawostki

Oznaczenia waluty - symbol i znak HUF

Zgodnie ze standardem ISO 4217 waluta Węgier oznaczana jest jako „HUF” (z ang. hungarian forint). Można spotkać także skrót „Fr”, jednakże jest on bardzo rzadko stosowany.

Monety HUF i banknoty forinta – nominały oraz wygląd węgierskiej waluty

Główną cechą, która niejako indywidualizuje monety węgierskiej waluty, jest ich nominał. Biorąc pod uwagę, iż są to monety, ich stawka jest bez dwóch zdań dość spora. Oto na jakich poziomach się kształtuję:

  • 5 forintów
  • 10 forintów
  • 20 forintów
  • 50 forintów
  • 100 forintów
  • 200 forintów

Warto dodać, że w roku 2008 zostały wycofane z obiegu monety o nominale 1 forinta oraz 2 forinty. Design monet również odgrywa ważną społecznie rolę. Możemy zobaczyć elementy nawiązujące do geografii Węgier czy do szerokorozumianej przyrody kraju. Na monecie o nominale 5 forintów zobrazowana jest czapla biała. Krajowy herb widoczny jest na monecie 10 oraz 100-forintowej. Z kolei na monetach 20 i 50 forintowych widoczne są kolejno: kosaćć pstry oraz rarog zwyczajny. Most Łańcuchów w Budapeszcie ma swoje odzwierciedlenie na rewersie forinta o nominale 200.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 17

Rysunek 15. Monety forinta

Polacy, będąc na wakacjach w „słynnym” Hajdúszoboszló, mogą być zdziwieni, widząc tak duże nominały monet. W lekkim dysonansie pozostaną także, gdy ujrzą nominały banknotów forinta. Banknoty HUF występują w następujących nominałach: 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 oraz 20 000. Po dziś dzień obowiązuję seria 7 z roku 1997-2001 (oczywiście lekkie modyfikacje zdarzały się już parę razy od tego czasu). Wyjątkiem jest wycofanie z obiegu banknotu o nominale 200, gdyż bardziej opłacalne było bicie monet o tymże nominale. Banknoty te przedstawiają słynnych węgierskich przywódców czy polityków. Zabezpieczone są znakiem wodnym, wbudowanym paskiem zabezpieczający. Rozmiary wynoszą 154 mm x 70 mm.

Zobaczmy zatem, jak wyglądają te „cudeńka” produkowane przez Węgierski Banknote Printing Corp.:

Banknot o nominale 500 forintów przedstawia księcia Siedmiogrodu Franciszka II Rakoczego.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 18

Rysunek 16. Forint o nominale 500 (awers)

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 19

Rysunek 17. Forint o nominale 500 (rewers)

Awers banknotu 1000 forintów przedstawia króla Węgier Macieja Korwina.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 20

Rysunek 18. Forint o nominale 1000 (awers)

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 21

Rysunek 19. Forint o nominale 1000 (rewers)

Banknot o nominale 2000 forintów obrazuje księcia Siedmiogrodu Gábora Bethlena.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 22

Rysunek 20. Forint o nominale 2000 (awers)

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 23

Rysunek 21. Forint o nominale 2000 (rewers)

Na banknocie nominale 5000 forintów możemy zobaczyć polityka i przedsiębiorcę Istvána Széchenyiego.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 24

Rysunek 22. Forint o nominale 5000 (awers)

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 25

Rysunek 23. Forint o nominale 5000 (rewers)

Banknot o nominale 10 000 forintów to wizerunek króla Stefana I Świętego.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 26

Rysunek 24. Forint o nominale 10000 (awers)

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 27

Rysunek 25. Forint o nominale 10000 (rewers)

Na dwudziestotysięcznym banknocie forinta widzimy polityka Ferenca Deáka.

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 28

Rysunek 26. Forint o nominale 20000 (awers)

Forint. Jak forint (HUF) wybawił Węgrów od bezużytecznego Pengo i hiperinflacji? Historia, ciekawostki, banknoty oraz fakty o forincie węgierskim - 29

Rysunek 27. Forint o nominale 20000 (rewers)

Niedawno wyemitowano również banknoty okolicznościowe: 1000 i 2000 forintów z okazji tysiąclecia (w 2000 r.) Oraz 500 forintów z okazji 50. rocznicy rewolucji z roku 1956.

 


Mateusz Myśliwiec

Redaktor portalu FXMAG. Inwestor indywidualny zafascycnowany rynkami finansowymi. Zwolennik ekonomii behawioralnej, miłośnik literatury pięknej.

Przejdź do artykułów autora
Artykuły, które powinny Cię zaciekawić..
Zamknij

Koszyk