• Odbierz prezent
Dolar kanadyjski (CAD). Poznaj historię jednej z czołowych walut świata. Dlaczego dolar miażdży funta brytyjskiego?

Dolar kanadyjski to jedna z najważniejszych walut świata. Znajduje się na 6. miejscu najczęściej handlowanych środków płatniczych na rynku Forex. Stanowiący około 2% wszystkich światowych rezerw - jest piątą najczęściej utrzymywaną walutą rezerwową na świecie, po dolarach amerykańskich, euro, jenach i funtach szterlingach. W Polsce kluczowej roli nie odgrywa, aczkolwiek jest bardziej rozpoznawalny aniżeli jej australijski odpowiednik (który zajmuje pozycję wyższą we wspomnianym zestawieniu). Ta stosunkowo większa rozpoznawalność wynika z faktu, iż w Kanadzie mieszka około miliona Polaków, a osób polskiego pochodzenia około 1,5 miliona. W tym artykule poznasz bliżej historię kanadyjskiej waluty. Zapraszam więc, na kolejną krótką, aczkolwiek bardzo emocjonującą lekcję z przedmiotu pt. „Historia walut światowych”.

Początki Kanady – historia francuskiej kolonii w pigułce. Gdzie dwóch się biję, tam trzeci (nie)korzysta?

Za pierwszych osadników terytoriów Kanady uznaje się Indian oraz Innuitów. Indianie zasiedlali te tereny od przeszło 35 tys. lat. Sprzyjające warunki naturalne sprawiły, że zarówno kultura materialna, jak i duchowa rozwijała się harmonicznie, bez większych problemów.

Kolonizacja Kanady rozpoczęła się w 1497 roku. Wtedy to, genueński żeglarz, będący pod skrzydłem angielskim, dokonał odkrycia wschodniego wybrzeża. W 1534 roku francuski żeglarz Jacques Carter zbadał obszar w rejonie rzeki św. Wawrzyńca. Zbadane i zdobyte terytorium nazwał Nową Francją. W 1633 roku Kanada została oficjalnie prowincją francuską. Tereny, które położone były na zachód i północ od Nowej Francji, administrowane były przez Anglików.

Dolar kanadyjski (CAD). Poznaj historię jednej z czołowych walut świata. Dlaczego dolar miażdży funta brytyjskiego? - 1

Rysunek 1. Portret Jacquesa Cartera

Po początkowej bezproblemowej współpracy kultur europejskich, doszło do pierwszych zgrzytów, nieporozumień. W 1745 roku Brytyjczycy zdobyli francuski fort w Nowej Szkocji, a w roku 1759 twierdze Quebec. Rok później ich łupem padło miasto Montreal. I tak od XVIII wieku Francuzi byli stopniowo wypierani przez Wielką Brytanię. Już w roku 1763, na mocy postanowień pokoju paryskiego, Francja zrzekła się roszczeń do kolonizowanych terytoriów. Od tego czasu Kanada była kolonią brytyjską.

W 1867 roku doszło do uchwalenia przez brytyjski parlament ustawy o Brytyjskiej Ameryce Północnej, dzięki której zostało utworzone tzw. Dominium Kanady. Było to federalne państwo o statusie dominium. Dopiero w 1931 roku Kanada uzyskała pełną suwerenność (na podstawie tzw. Statutu Westminsterskiego) 

Historia dolara kanadyjskiego

Kto da więcej? Funt kanadyjski i jego historia

Początki monetarnego systemu w Kanadzie są ściśle powiązane z kolonialnymi zapędami europejskich mocarzów, czyli Wielkiej Brytanii. W XVII i XVIII wieku na owych terenach panował kompletny chaos. W obiegu funkcjonowały funty szterlingi, talary hiszpańskie, franki francuskie, a nawet monety z Portugalii czy Ameryki Południowej. Również rozwijające się lokalne banki, pogłębiały monetarny bezład poprzez emitowanie własnych not bankowych. By, ustabilizować system monetarny, zjednoczone kolonie wprowadziły nową i jednolitą walutę, czyli funta kanadyjskiego. Był to rok 1841.

Dolar kanadyjski (CAD). Poznaj historię jednej z czołowych walut świata. Dlaczego dolar miażdży funta brytyjskiego? - 2

Rysunek 2. Funt kanadyjski z roku 1841

Ta waluta została utworzona na wzór funta brytyjskiego. Nie mogło być inaczej. Kolonialne imperium Brytyjskie w praktycznie ten sam sposób postąpiło w przypadku innych zamorskich zależnych terytoriów, m.in. z Nową Zelandią (o historii NZD przeczytasz więcej tutaj) czy Australią (o walucie tego kraju przeczytasz w tym artykule).

Dolar kanadyjski (CAD). Poznaj historię jednej z czołowych walut świata. Dlaczego dolar miażdży funta brytyjskiego? - 3

Rysunek 3. Moneta funta kanadyjskiego z roku 1857

Nowy funt kanadyjski równy był 4 dolarom amerykańskim. Jego wartość wynosiła również 16 szylingów oraz 5,3 pensa.

Dlaczego wolimy dolara zamiast funta? Wszyscy murem za USD!

Lata 50. XIX wieku dla Kanadyjczyków były dekadą sporów. Debatowano nad zmianą systemu monetarnego funta szterlinga na dziesiętny system oparty na walucie południowych sąsiadów, czyli dolarze amerykańskim. Nie powinno to zbytnio szokować, gdyż taki zabieg był po prostu opłacalny dla kanadyjskiej ludności. W tym czasie handel ze Stanami Zjednoczonymi kwitł w najlepsze. Wspólny, bądź podobny system monetarny był w stanie zaoszczędzić wiele trudów. Dlatego też władze kraju klonowego liścia dążyły do przyjęcia systemu pieniężnego, na którym funkcjonował amerykański dolar (o charakterystyce systemu monetarnego USA oraz o samej historii USD przeczytasz tutaj). Na taki zabieg, dużą dezaprobatą odpowiadali urzędnicy brytyjscy. Dla Korony Wielkiej Brytanii wspólna waluta w całym Imperium była niejako oznaką spójności, zależności. Coś, co uskrzydlało wielkie brytyjskie ego.

W roku 1851 kanadyjski parlament uchwalił ustawę, która wprowadzała w życie funta szterlinga z ułamkową monetą dziesiętną (przypominając, system funta szterlinga nie był oparty na dziesiętnym systemie, jeden funt dzielił się na 20 szylingów oraz 240 pensów). Wyglądać miało to w sposób następujący: monety dziesiętne odpowiadałyby dokładnym kwotom w stosunku do ułamkowej monety dolara amerykańskiego. Brzmi niejasno? Oczywiście Wielka Brytania odrzuciła ustawę, co pobudziło kanadyjskie władze do ustalenia bardziej skomplikowanego systemu. Kanadyjczycy zaproponowali walutę z trzema nowymi jednostkami dziesiętnymi:

  • 10 „minims” warte jedną markę,
  • 10 marek to jeden szyling,
  • 10 szylingów jako jeden „royal”

Z tego wynikało, że:

  • jedna marka warta była 1,2 „pensa”
  • jeden „royal” to równowartość ½ funta.

Ta istna „mieszanka wybuchowa” nie została wprowadzona w życie. Dopiero w roku 1858 wprowadzono dziesiętne monety o nominałach: 1¢, 5 ¢, 10 ¢ i 20 ¢.

Powstanie dolara kanadyjskiego. Dolar, kolejny dolar!

W roku 1858 kanadyjskie kolonie mimo dezaprobaty ze strony Wielkiej Brytanii zaczęły używać własną walutę opartą o dziesiętny system podziału i wzorowaną na dolarze amerykańskim, czyli dolara kanadyjskiego. Na terenach całej Kanady dolar został jedyną oficjalną walutą w 1871 roku (za wyjątkiem dolara nowofundlandzkiego, który pozostał jednostką rozliczeniową Nowej Fundlandii, aż do roku 1949). Było to związane z uchwaleniem tzw. „Uniform Currency Act”. Wraz z wejściem w życie tego dokumentu, dolar kanadyjski stał się oficjalnym środkiem płatniczym. Zainicjowanie nowej, jednolitej waluty, opartej na prostym i logicznym systemie było priorytetem dla ówczesnych władz.

Jednak pierwszy dolar kanadyjski swoje narodziny miał paręnaście lat wcześniej, bo w roku 1817. W tym czasie Bank of Montreal wyemitował pierwszego dolara, który trafił do obiegu w Górnej Kanadzie oraz Quebecu.

Dolar kanadyjski (CAD). Poznaj historię jednej z czołowych walut świata. Dlaczego dolar miażdży funta brytyjskiego? - 4

Rysunek 4. Pierwszy banknot wyemitowany przez Montreal Bank – rok 1817

Złoty standard - był i go nie ma

W 1853 roku wprowadzony został złoty standard dolara. Papierowy pieniądz mógł być bez ograniczeń wymieniany na złoto. Kurs dolara kanadyjskiego względem swojego południowego imiennika został ustalony na 1:1. Z kolei, jeden funt kosztował ok. 4,8666 dolara kanadyjskiego. Wymienialność tej waluty na złoty kruszec została zakończona w 1914 roku. Związane było to z wojną w Europie. Pomimo tego dolar kanadyjski utrzymywał swój kurs bardzo blisko parytetu dolarowego. Jednak 1918 roku doszło do osłabienia kanadyjskiej waluty, czego efektem było osiągnięte na poziomie 0,84 USD w roku 1920 minimum kursowe. Pełny parytet został na krótko przywrócony w latach 1926 – 1931. Ze względu na kryzys lat 30. XX wieku dolar kanadyjski został ostatecznie „oderwany” od złota.

Ekonomiczne niejasności – problemy dolara kanadyjskiego

Wielki kryzys odcisnął piętno na wielu krajach ówczesnego świata. Gospodarka Kanady również odczuła na własnej skórze skutki tego załamania. Seria upadłości banków mających prawo do emisji pieniądza, była niejako punktem zapalnym skłaniającym władze Kanady do reformy systemu walutowego. Głównym skutkiem było powołanie w 1935 roku Bank of Canada, który jako jedyny otrzymał prawo do emisji pieniądza. Wszystkie dotychczas wyemitowane banknoty zostały zastąpione przez zunifikowanego dolara.

W roku 1939 aktem Exchange Fund Act utworzony został fundusz stabilizacyjny, który był konsekwencją porzucenia parytetu złota. W latach 1939-1950 wymiana walut odbywała się przy zachowaniu sztywnego kursu kanadyjskiego dolara. W związku z największym militarnym konfliktem, czyli II wojną światową dolar uległ rewaluacji względem funta szterlinga i dolara amerykańskiego.

Notowania: USDCAD

Przejdź do wykresu
Źródło: https://pl.tradingview.com/symbols/USDCAD/

Mateusz Myśliwiec

Redaktor portalu FXMAG. Inwestor indywidualny zafascycnowany rynkami finansowymi. Zwolennik ekonomii behawioralnej, miłośnik literatury pięknej.

Przejdź do artykułów autora
Artykuły, które powinny Cię zaciekawić..
Zamknij

Koszyk