• Odbierz prezent
Czy koniec gotówki jest możliwy?

Gotówka w postaci banknotów i monet, traci na znaczeniu z każdym rokiem na rzecz pieniądza bezgotówkowego. Wynika to oczywiście z rosnącej popularności narzędzi, które w codziennych transakcjach zastępują dotychczasowy pieniądz w postaci materialnej. Czy zatem oznacza to ostateczny koniec gotówki w znanej nam formie? Spójrzmy na funkcje, jakie dziś spełnia gotówka. Po pierwsze - funkcja płatnicza (rozliczeniowa). Korzystamy z gotówki w celu regulowania zobowiązań. Łatwo można sobie wyobrazić, że funkcja ta zostanie wkrótce w znacznym stopniu zastąpiona przez operacje wykonywane za pośrednictwem Internetu, telefonu czy też różnego rodzaju kart płatniczych. Z czasem, funkcja płatnicza gotówki będzie traciła na popularności, jako mniej praktyczna, uciążliwa oraz w pewnych aspektach niebezpieczna i kosztowna. Oczywiście jest to proces, który wymaga czasu, jednak nietrudno zauważyć, że stał się on bardziej dynamiczny w okresie pandemii. Druga funkcja gotówki związana jest z przechowywaniem majątku (tezauryzacja gotówki). Umożliwia ona nie tylko natychmiastowy dostęp do gromadzonych oszczędności, ale stanowi również ochronę przed niepewnością, jaka towarzyszy konsumentom, szczególnie w okresach ekonomicznych turbulencji. 

Trudno oczekiwać, aby w najbliższych latach monety i banknoty zniknęły z naszych kieszeni. Wśród ekonomistów pojawiają się jednak pomysły na odchodzenie od dużych nominałów banknotów. Taki plan zaproponował Kenneth Rogoff w książce „The Curse of Cash”, opublikowanej w 2017 roku. Jej autor postuluje pozostawienie na nieokreślony okres czasu małych nominałów oraz oferowanie darmowych rachunków debetowych gospodarstwom o niskich dochodach, co ułatwiłoby przeprowadzanie transferów środków w ramach rządowej pomocy. Sprawa jednak komplikuje się w sytuacji ujemnych stóp procentowych. Wówczas gospodarstwa domowe powinny mieć gwarancję, że będą miały możliwość przechowywania i wypłaty gotówki bez żadnych dodatkowych kosztów (utraty części wpłaconego kapitału). Tego rodzaju rozwiązania są już wprowadzane w niektórych krajach, na przykład w Danii i Szwecji.

W Polsce programu wycofania banknotów o wysokich nominałach nie można oczekiwać w najbliższej przyszłości. Wręcz przeciwnie, pojawiają się nowe, wyższe nominały. Jednak w związku z coraz większą popularnością transakcji bezgotówkowych, możemy spodziewać się decyzji o wycofaniu z obiegu monet o nominałach 1 i 2 grosze. Ich wykorzystanie w codziennych transakcjach jest znikome, a koszt produkcji przewyższa ich wartość nominalną. Co jakiś czas dyskusja na ten temat powraca, jednak na ten moment brak jest konkretnych decyzji w tej - wydawałoby się - oczywistej sprawie.

Artykuł jest dostępny dla czytelników magazynu FXMAG.

Chcesz uzyskać dostęp do artykułu?


Jacek Janecki

Adiunkt w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, członek Towarzystwa Ekonomistów Polskich. W latach 2006-2009 główny ekonomista w banku Societe Generale w Polsce. Wcześniej pracował również w Ministerstwie Finansów oraz OECD.

Przejdź do artykułów autora
Artykuły, które powinny Cię zaciekawić..
Zamknij

Koszyk